از بعضى نمىشود « 1 » . و از جمله انبساطى كه از راه انس بود سخن حضرت موسى است كه به خداى عزّ وجلّ گفت : « إِنْ هِيَ إِلَّا فِتْنَتُكَ تُضِلُّ بِها مَنْ تَشاءُ وَ تَهْدِي مَنْ تَشاءُ » « 2 » يعنى نيست گوساله‌پرستى مگر فتنه و امتحان تو ، گمراه مىكنى به آن هركه را مىخواهى و هدايت مىكنى هركه را مىخواهى . و از اين قبيل است سخنى كه در مقام معذرت فرمودند هنگامى كه خداى عزّ وجلّ به او گفت : برو به جانب فرعون كه سركش شده « 3 » ، در جواب گفت : « وَ لَهُمْ عَلَيَّ ذَنْبٌ فَأَخافُ أَنْ يَقْتُلُونِ » « 4 » يعنى ايشان را بر من گناهى است ، مىترسم كه مرا بكشند . و سخنى كه فرمود : « وَ يَضِيقُ صَدْرِي » « 5 » يعنى در دعوت كردن دلتنگ مىشوم . و سخنى كه گفت : « إِنَّنا نَخافُ أَنْ يَفْرُطَ عَلَيْنا أَوْ أَنْ يَطْغى » « 6 » يعنى مىترسم كه آزارى به ما برساند يا آنكه زياد سركشى بكند . و اين سخنان از غير موسى بىادبى است از براى آنكه موسى را در مقام انس داشته بودند « 7 » و با وى ملاطفت نموده از آن تحمّل مىنمودند . و كمتر از اين را از يونس تحمّل ننمودند بود و چون در مقام قبض و هيبت او را داشته بودند معاقب شد در شكم ماهى در سه تاريكى و اين ندا تا روز حشر به گوش او رسيد : « لَوْ لا أَنْ تَدارَكَهُ نِعْمَةٌ مِنْ رَبِّهِ لَنُبِذَ بِالْعَراءِ وَ هُوَ مَذْمُومٌ » « 8 » يعنى اگر نعمت خدا « 9 » - كه عبارت است از قبول توبه - او را در نمىيافت هرآينه از شكم ماهى به صحرايى مىافتاد وحالت ناخوشى مىداشت . و حضرت پيغمبر ما صلى الله عليه و آله را نهى كردند از آنكه اقتدا به يونس كند چنانچه وارد

--> ( 1 ) . s - و از بعضى نمىشود . ( 2 ) . اعراف : 155 . ( 3 ) . a + است . ( 4 ) . شعراء : 14 . ( 5 ) . شعراء : 13 . ( 6 ) . طه : 45 . ( 7 ) . بودند / a s بود . ( 8 ) . قلم : 49 . ( 9 ) . s - خدا .